Herkese merhaba.
Bugün sizlerle anne adaylarını çok fazla rahatsız eden, gebelikte bulantı şikayetini konuşacağım. Gebelikte bulantı çoğu zaman 5. haftalarda başlayan 9. Haftalarda gebelik hormonunun daha da artması ile maksimum düzeye ulaşan, 12-16. hafta gibi yavaş yavaş kendi kendine gerileyen bir şikayettir genellikle. Bizim burada her zaman kendi anne adaylarıma da paylaştığım gibi, tamam bizim her zaman birinci amacımız sağ salim bir bebeği anne kucağına vermek. Ama ikincisi de sizlerin, anne adaylarının gebelik sürecini mümkün olduğunca konforlu geçirmesini sağlamak.
Ondan dolayı bulantı gibi belki bebeğe bir zararı olmayan, ama anne adaylarının tüm motivasyonunu hayat kalitesini bozan bu şikayetleri çözmek için elimizden neler geliyor? Diyet değişiklikleri nelerdir? Nasıl beslenmemiz gerekir? Yine de bununla başarılı olamazsak hangi ilaçları kullanmamız gerekir? Bunları sizlerle paylaşacağım.
Şimdi birincisi bulantıda şu önemli. İlk başta hemen ilaç önermiyoruz. Tamam birçok elimizde ajan, ilaç var ve bebeğe ve anneye hiçbir zararı olmuyor. Ama öncelikle basit hayat tarzı değişiklikleri ve diyet değişikliği ile birçok bulantının üstesinden çok rahat bir şekilde gelebiliyoruz. Bulantıda midenin boş olması bulantıyı çok tetikliyor. Ondan dolayı Anne adaylarımızın çok fazla aç kalmamaları gerekiyor. Bizim genellikle bulantı ile ilgili en çok karşılaştığımız sorunlar sabah bulantısıdır. Ondan dolayı mide tamamen boşalmadan bazı ufak atıştırmalıkların olmasını öneriyoruz. Mesela Sabahları yatağımızın yanına ufak birkaç atıştırmalık olabilir. Daha da acıkmadan hemen birkaç tane bunlardan atıştırırsak ya da uyumadan önce ufak tefek yine atıştırmalıkları yersek, midemizin tamamen boş olmasını engellediğimiz için, bu bizi bulantıdan bir miktar uzaklaştıracaktır.
Aşırı dolu bir mideyi önlemek için; Genellikle bu ufak atıştırmalık çerezler bir iki saat de bir az az yenmeli. Daha yeni anlattığım gibi tamamen boş bir mide bulantıyı tetiklediği gibi tamamen dolu bir mide de bulantıyı tetikliyor. Ondan dolayı bir iki saatte bir az az ve sürekli yemek bulantının üstesinden gelmek için çok iyi bir ipucu olacaktır. Burada önemli olan, belki bazı kadınlar için bulantıyı baskılayan bir şey, Bazı anne adayları için bulantıyı çok artırabilir. Ondan dolayı bazı şeyleri anne adayları kendisi keşfetmesi gerekir. Genellikle kesin bir kural olmamakla birlikte; Kahve gibi ya da çok baharatlı, acı şeyler bunlar genellikle yağ içeriği yüksek olan ağır besinler bulantıyı tetikler. Bunun yerine protein içeriği yüksek olan tuzlu böyle kraker gibi besinler bulantıya çok faydası olur. Bir de benim klinikte de kendi anne adaylarına tavsiye ettiğim naneli şeyler bulantıyı çok iyi baskılıyor. Mesela nane çay içebilirsiniz. Nane çok iyi bir bulantı baskılayıcı ajandır. Ondan dolayı tuzlu kraker gibi, naneli şeyler gibi ve protein ağırlığı yüksek atıştırmalıkları öğünlerinizde tercih etmenizi öneriyorum.
Bulantıyı baskılama da sıvı tüketimi de çok önemli. Genellikle yemeklerden 30 dakika önce ve 30 dakika sonrasında sıvı tüketilmesini çok önermiyorum. Niye önermiyorum; çünkü biraz önce de bahsettim ya. Normalde mide içeriği dolduğunda, bu sefer bulantıyı tetikliyor. Zaten yemeğe bağlı midemizi doldurduk. Bir de bunun üstüne sıvıyla midemizi doldursak bu da bulantıyı tetikliyor. Sıvılarda genellikle soğuk olanlar içerisinde zencefil içerenler, limon gibi içerikleri olanlar, bulantıya iyi baskılayan sıvılardır. Mesela zencefilli gazoz gibi ya da soğuk bir limonata, buzlu limonata gibi bunlar genellikle birçok anne adayının mide bulantısının üstesinden gelmesin de çok faydası olacaktır.
Bunların yanında beslenme dışında da gerçekten bulantıyı tetikleyen birçok neden bulunur. Mesela havasız bir ortam, çok yoğun bir parfüm kokusu, sıcak veya nem ya da bir duman gibi şeylerde bulantıyı tetikleyebileceği için, bu tarz çevresel faktörlere dikkat etmekte fayda var. Aslında bazen bizim verdiğimiz vitamin takviyeleri de bulantıyı tetikleyebiliyor. Özellikle demir takviyesi. Ondan dolayı ben genellikle ilk 12 hafta demir takviyesi önermiyorum. Hatta ondan Sonrasında da 12. Haftada hep hastalarımıza demir takviyesi önermeden önce bulantınız ne durumda diye muhakkak konuşuruz. Eğer bulantınız hala varsa 16-17. Haftaya kadar demir takviyesini erteliyoruz. Ondan dolayı demir ilacı yani kan ilacı içen hastalarımızın bulantısı çok artarsa eğer ilaçlara belli bir miktar ara vermesi, bebekler için herhangi bir dezavantaj oluşturmayacaktır. Bulantıyı baskılayan en önemli aslı gıda zencefil. Zencefili gazozla ya da toz zencefil olarak tüketebiliriz. Zencefil lolipop şeker ya da mesela zencefille birlikte daha yeni bahsettiğim naneli şeker. Bunların hepsi bulantıyı çok iyi bir şekilde baskılayacaktır. Ayriyeten uyumadan önce çok fazla yemek yememek gibi bazı alışkanlıkların da kazanılması bulantı yönünden birçok avantaj sağlar.
Öncelikle Diyet değişikliklerini yaptık. Ama bir fayda göremedik ya da azaldı ama birkaç hafta sonra gebelik hormonu daha arttırınca, bu sefer bulantı arttı ve kusma yönünde bulgular verdi. O zaman ilaçlara başlıyoruz. 1. Önceliğimiz Aralarında en güvenli olan pridoksin doksilamin kombinasyonu. Bizim ülkemizde bununla ilgili tek bir (ilaç ismi) isimli bir ilaç toplamda 24 saat ömrü var kanda. Yani bizim mesela bulantımız oluyor ya biz bu İlacı sabah 5’te içsek akşam 12’de içsek gece 4’te içsek 24 saat boyunca kanımızda yüksek seviyede kaldığı için zaten bulantımızı kesecek. Ama bu ilacın bir yan etkisi var o da uyku. Bu 8 saat sürüyor. Yani bu ilacı içtiğimizde 24 saat bulantımızı kesecek ama ilk 8 saat uyku vererekten hayat kalitemizi bozacak. Onun için prilam tarzı bu etken maddeli ilaçların kullanımının en mantıklısı uyumadan önce bir tane içmek. Baktık bunda bulantınız geçiyor Bir ile devam. Baktık geçmiyor O zaman uyumadan önce 2 tane içmek. Çünkü bu sefer etkisi 24 saat sürdüğü için zaten gün içinde tüm gün bulantımızı kesecek. Uyurken bize uyku vereceği için hayatımız da bir dezavantajı olmaktan çıkacak. Ondan dolayı önceliğimiz !!prilam!! tarzı doksilamin ve pridoksamin içeren ilaçlar. Bunlar gebelik anlamında hiçbir risk oluşturmaz. Buna rağmen geçmez ise kullanırken hala bulantımız oldu veya daha yeni bahsettiğim gibi gitgide artık. o zaman elimizde dramamin tarzı ilaçlar var o etken maddeli ilaçlar. Bunları da uyku gibi yan etkisi olduğu gibi ağız kuruluğu kabızlık yapabiliyor. Ama bir sürü yapılmış makalede bebek için gösterilmiş ciddi bir yan etkisi bulunmamakta. Bu dramamin tarzı ilaçları da günde 50 miligram 3 tane kadar içebiliriz. Bir zararı olmaz. Bir de biraz önce aslında söylemeyi unuttum tam bilimsel olarak ispat edilmemiş ama gerçekten faydası olduğu düşünülecek böyle akupunktur tarzı bileklikler var. Bizim bilimsel araştırmalarımızda bazı şeyler mesela bulantıyı azaltıyor mu? ya da başka bir şeyi mesela bilimsel olarak araştırıyoruz. Bir grup tamamen kullanıyor, bir grup kullanmıyor olarak bakmıyoruz. Bir grup kullandığını zannediyor. Bu plasebo etkisi bir grupta gerçekten akupunktur bilekliğini takıyor gerçekten bulantıya azalttığı gösterilmiştir. Yani plasebo etkisi yüksek olduğu için hani hastalar gerçekten bulantısının azalacağını düşündüğü için, bir miktar bulantıyı azaltıyor. Ve bu tarz bulantı bileklikleri hiçbir zarar olmadığı için, kullanılmasında bir sakınca yok. Çok faydalı mı? Aşırı bir faydası olmadığını düşünüyoruz. Ama hastalar bunun faydalı olacağına inanarak anne adayları kullandığında gerçekten bir miktar bulantının azalmasına faydası bulunuyor.
Bunlara rağmen geçmedi. O zaman metpamit tarzı ilaçlara geçiyoruz. Bu ilaçları çok fazla tercih etmiyoruz. Bebeğe gösterilmiş bir zarar olmasa da anne de bazen diskinezi dediğimiz istemsiz kasılmalara bağlı yan etkiler yapabiliyor. Nadiren kalıcı da olabiliyor. Ondan dolayı güvenliği biraz sorgulanan bir ilaç olduğu için öncelikle diğerleri, sonrasında geçmezse bu tarz bu etken maddeli ilaçları tercih ediyoruz. Onun dışında bu ilaçla da geçmedi. Hep hastalarımızın sorduğu bir ilaç var. Bazen biz bunları reçete ettiğimizde de hani Eczacı arkadaşlarımız da hastalarımıza ‘Hani bu kanser hastalarında kullanılıyor.’ Tarzı bazı şeyler söyledi. Bir ondansetron tarzı etken maddeli bazı ilaçlar var. Gerçekten bu Kanserde kemoterapi alan hastalarımızda, bulantısı çok olduğu için o hastalarımıza kullanılan bir ilaçtır. Bu ilaç gebelikte Güvenli mi? değil mi? Diğerleri kadar güvenli direkt diyemiyorum. Çünkü bazı yapılan çalışmalarda, özellikle ilk 10 hafta belirli bir dozun üzerinde kullanıldığında bebekte, kalbinde delik riskini ve yarık damak dudak riskini artırdığına dair bazı bilimsel araştırmalar var. Ondan dolayı bu ilaçlar kullanılamaz değil. Gebelikte gerçekten ihtiyacı olan düşkün duruma düşmüş kandaki sıvı seviyesi Hipovolemi dediğimiz olay oluşmuş. Yani Kandaki sıvı seviyesi azalmış, ayağa kalktığında baş dönmesi oluyor, Hayat kalitesi ciddi bozulmuş, kanda ki vitamin elektrolit dengesi bozulmuş Hastalara, verilebilir. Ama dediğim gibi Öncelikle Diğer ilaçlar sonrası bu ilaçları vermek gerekir. Çünkü bazı potansiyel kaygılarımız var bu ilaçlarla ilgili. Ondan dolayı gerekli durumlarda kesinlikle verilebilir. Kâr zarar oranı güdülerek kullanılamaz değil ama diğerlerine göre biraz daha temkinli olmakta fayda bulunmakta. Bunlar bizim hap olarak yani oral ajanlarımız. Bunlara rağmen hala geçmemesi durumunda o zaman damar yolu ile tedaviye başlıyoruz. Bazı hastalarımıza yatış veriyoruz kaybettiği sıvıları yerine koyuyoruz bu ajanları ve benzerleri ilaçları damar yoluyla daha etkili bir şekilde tedavi edebiliyoruz. Ama çoğu hastamızın 12. Haftadan sonra ciddi bir bulantısı olmuyor. Bazı durumlarda mesela ikiz gebelik gibi bazı tiroit hastalıklarında falan onlar da bulantı daha fazla şiddetli olabiliyor. Ama bazen aynı annenin 2 gebeliği bile birbiriyle aynı olmayabiliyor. Mesela ilk gebeliğinde çok bunalttı ile ilgili problem yaşamış ve anne adayımız ikinci gebeliği çok rahat geçirebiliyor. Veya tam tersi olabiliyor. Bulantı şikayeti olan anne adaylarına önerilerim bunlar. İnşallah bunlardan fayda göreceklerdir. Dediğim Öncelikle diyet, diyet ile geçmezse haplar, haplarla da geçmezse damar yoluyla tedavi. Konu ile ilgili sormak istediğiniz bulantı ve gebelikle ilgili sorular olursa yorum bölümüne yazarsan hepsine cevap vermeye çalışacağım. Başka bir videoda görüşmek üzere. Şimdilik hoşça kalın.