Herkese merhaba.
Bugün biraz farklı bir formatta karşınızdayım. Aslında bugün anlatacağım konuları sizinle daha önce konuştuk. Gebelikte covid enfeksiyonun zararları ya da covid enfeksiyonu gebelikte daha farklı seyrediyor mu? Ama bildiğiniz gibi bilim o kadar güncel bir bilgi ki belki 3 ay önce söylediklerimiz 3 ay sonra farklı olabiliyor. Özellikle covid gibi daha karşılaşalı bir yıl bile olmayan Aralık ayında ortaya çıkmış olan bir hastalıkla ilgili her gün yeni makaleler oluyor. Biz de bu makaleleri sizler için tekrardan derledik güncele her zaman önem verdiğimiz gibi covid konusuna da önem veriyoruz ve kendi pratiğimde, kliniğimde hastalarımdan gelen soruları sizler için not aldım ve bunları hepiniz için tekrardan en güncel veriler ışığında yanıtlamak istiyorum.
Birinci sorumuzla başlıyoruz. Hastalarımızdan bana en çok gelen sorulardan biri hocam covid gebelikte daha ağır seyreder mi? Bizim covide yakalanma riskimiz gebe olmayan bir bireye göre daha yüksek risk taşıyor mu?
Birincisi gebelik covid bulaşması açısından ekstra bir risk oluşturmaz. Yani gebe değilseniz aynı temasla covid olma oranınız ne kadarsa gebe olduğunuzda da hemen hemen riskiniz aynı. Ancak gebelikte hala güncel makalelere göre çelişkili veriler olsa da covid enfeksiyonun bir miktar daha, gebelikte daha ağır seyretmeye meyilli bunun nedeni de gebelikte bağışıklık sisteminin baskılanması bir miktar nabzın daha hızlı olması ve akciğer kapasitesi azalmasından dolayı tüm solunum yolu enfeksiyonları gibi covid te bir miktar daha ağır seyredebilir ama bu sanıldığı kadar çok fazla risk oluşturmaz. Belki bir miktar daha ağır seyredebileceğini düşünüyoruz.
İkinci sorumuza geçecek olursak. Gebelikte covid enfeksiyonu geçirmek bebek için bir risk oluşturuyor mu?
Bu soruyu şu şekilde cevap vereceğim, bir miktar risk oluşturuyor. Çünkü erken doğumu tetikliyor. Ama burada erken doğumu tetiklemesi aslında iki tane bakış açısı var acaba covid gerçekten kendi kendine doğumu başlattığı için mi bebekler erken doğuyor, yoksa bundan bağımsız olarak annede ciddi solunum sıkıntısı olduğunda, bir problem olduğunda biz artık 37-38. haftayı bulduğumuzda bir an önce doğurtalım anneyi zaten bu yükten de kurtarır mı? gebelikte belli bir yük oluşturduğu için anne vücudunda, çoğunlukla erken doğum riskini artırıyor. Ama bunda güncel makaleler daha çok erken doğumu tetiklemediğini bizim durum kötüye gittiğinde bir an önce Bebeği de doğurtmak için doktor eliyle erken doğurtulduğu için erken doğum riskini evet bir miktar artırıyor diyebiliriz.
Bir sonraki sorumuz gebelikte covid enfeksiyonu anne karnından prezente den geçip bebeğe geçiyor mu?
Mesela bunu neye benzetebiliriz gebelikte olmasını istemediğimiz enfeksiyonlar vardır. Mesela toksoplazma gibi parazitlerle bulaşan bu şekilde prezenteden geçiyor mu? bunu nasıl söyleyebiliriz Sonuçta doğumda bundan %100 emin olamayız çünkü vajinal kanaldan geçerken olmuş olabilir doğum sonrasında anne bebeğini emzirirken olmuş olabilir bunun kesin kanıtı anca şu şekilde olabilir Bebek doğduktan sonra prezente den alınan biyopsi örneklerinde ya da bebeğin zarında bakıldığında bazı araştırmalarda gerçekten covid virüsüne rastlanmış ondan dolayı daha ileri aşamalarda daha fazla araştırmaya ihtiyaç var ama şimdiki güncel bilgilerimiz geçebilme ihtimali olduğunu gösteriyor.
Diğer bir soru normalde covid ile ilgili bir endişe var bazı non-steroid antienflamatuar ilaç dediğimiz ağrı kesici tarzı ilaçların kullanımı covidi şiddetlendiriyor mu? Diye bir endişe var.
Bunu nereden anlayabiliyoruz ya da bu endişe neyden doğdu Gerçekten bu ilaçları kullanan gebe olmayan insanlarda bazı Yapılan araştırmada biraz covid enfeksiyon ağır geçtiği gösterilmiş bizde gebelikte özellikle gebelik zehirlenmesi olmasın diye birçok hastamıza asetilsalisilik asit yani Aspirin veriyoruz. Bu hastalarımızda aspirini keselim mi? Hani covid olurlarsa eğer tesadüfen daha ağır seyreder mi? Bununla ilgili güncel görüş ve makaleler kesilmemesi gerektiğini, fayda zarar oranın daha fazla olduğunu ve gerçekten daha ağır seyrettiğine dair çok fazla bilimsel makale olmadığını ve bu görüş şaibeli olduğu için normal ilaçlarımızı kullanmaya devam edebiliriz.
Bir başka soru covid enfeksiyonu ağırlaştıktan sonra gebe olsun olmasın bundan bağımsız olaraktan kortizon tedavisi veriliyor gebelikte bu tedavi verilebilir mi?
Gebelikte bu tedavi verilebilir. Hatta biz zaten aynı ilacı olmasa da akciğer geliştirici iğne olarak kullandığımız ilaç da bir kortizon türevidir. Ama bu gebelik dışında kullanılan bebeğin akciğer gelişmesi için yeterli değildir. Yine biz normal standart akciğer geliştiricilerimizi gerekli durumlarda erken doğum riski varsa yapıyoruz ve anne için de gerekli olan gebe olmayan hastalarda kullandığınız diğer kortizon ilaçlar gebelikte de güvenlik şekilde kullanılabilir. Yıllardır benzeri ilaçlar kullanılıyor ve gebelikte tamamen güvenlidir.
Peki bir başka çok sorulan soruda anne covid enfeksiyonu tanısı aldı testi yapıldı pozitif ve doğum zamanı geldi ve bir şekilde covid’e bağlı ya da Bağımsız bebeğin doğması gerekiyor.
Mesela 39 hafta oldu, 40 hafta oldu sezaryene mı alalım? Yoksa normal doğuma yani vajinal doğumla mı doğurtalım? Bu ikisi arasında bir fark var mı? Her ne kadar vertikal geçiş dediğimiz hani normal doğumda bebeğe geçme riski ile ilgili bazı yapılmış makaleler olursa da kesinlikle faydası bunun tartışmalı. Yani covid olması annenin normal doğuramayacağını sezaryen ile doğuracağı anlamı çıkarmamalı. Normal anne covid olmasa nasıl doğurmamız gerekiyorsa, sezaryen olması için başka neden varsa covid’ten bağımsız sezaryen olması gerekir, yoksa da covid enfeksiyonu normal doğum için herhangi bir engel oluşturmamaktadır.
Peki anne mesela covid enfeksiyonu oldu doğum zamanını erteleyelim mi?
Normalde daha önce sezaryen olmuş anneleri 39. Haftada sezaryene alıyoruz. Anne covid tanısı aldı, 38. haftada covid oldu ve genel durumu iyi, geçmesini bekleyelim. Mesela 40. haftaya erteleyelim mi? Hayır kesinlikle covid enfeksiyonu doğum zamanını etkilememeli. Normalde ne zaman doğum planlanıyorsa, aynı şekilde aynı tarihte doğum planlaması uygun olacaktır.
Yine hastalarımızın sıkça sorduğu başka bir soruya geçecek olursak analjezi yani ağrı kesici nasıl yapalım?
Sezaryen de olsa, normal doğumda olsa hani biz Epidural anestezi ya da Spinal anestezi dediğimiz belden uyuşturma tekniklerini kullanıyoruz. Covid’te de covid’li bir annede de bununla ilgili hiçbir sıkıntı yok. Normalde yapılması gereken neyse aynı şekilde analjezi yani ağrı kesici uygulanabilir. Bunlarda herhangi değişiklik bulunmamakta.
Başka bir soru covid enfeksiyonu olduğu bilinen ya da şüpheli olan bir anne doğumunu yaptı, bebeğinden ayrılması gerekir mi? Bebeğini emzirebilir mi?
Bununla ilgili son çıkan güncel makaleler bebeğin emzirebileceği yönünde. Sütle bebeğe geçtiğini çok düşünüyoruz ama emzirirken bazı şeylere dikkat etmesi lazım. Burada anne sütünün faydası, covid enfeksiyonu geçirme riskinin kaygısına çok daha önemli ama annelerimiz emzirirken muhakkak maske kullanması lazım ve elini yıkayıp normal hijyen koşullarına dikkat etmesi gerekir. Anne sütünden mahrum bırakılması gereken bir durum değildir! annelerimiz maske taktığı sürece el hijyenine dikkat ettiği sürece kesinlikle bebeklerini emzirmelerini öneriyoruz.
Bir başka soru. Aslında daha önce yanıtladığım sorunun benzeri demiştim ya gebelik zehirlenmesi için non-steroid yani Aspirin tarzı ilaçlar kullanan annelerin ilacı kesilmeli mi?
Gebelik zehirlenmesini engellemek için bunun bir benzeri de doğum sonrasında ağrı kesici verir miyiz? Çünkü normal doğumda da Sezaryen sonrası da bir ağrı kesici ihtiyacımız oluyor. Onunla ilgili de herhangi bir kısıtlama yok. Bununla ilgili dediğim gibi bilgiler tartışmalı, henüz hala tam ispat edilemiyor. Ondan dolayı aynı şekilde normal doğumda olsa sezaryen doğumda olsa covid enfeksiyonu olmayan bir anneye verilmesi gereken ağrı kesiciler, aynı şekilde covid enfeksiyonu olan annelerimiz de uygulanabilir.
Burada Aklımızdan çıkarılmaması gereken sizlere anlatmak istediğim;
Hani gebelikte covid ile ilgili bulgular. Burada şunla ilgili endişeleriniz hala devam ediyor. Özellikle ilk 12 hafta covid enfeksiyonu geçirildiğinde bununla ilgili bazı şüpheler var. Çünkü ateşe bağlı hiçbir şey olmasa bile bebekte yarık damak, yarık dudak veya kalbinde delik riski gibi ufak riskler artıyor. Ama gebelik genel anlamda değerlendirildiğinde, ciddi miktarda risk artışı içermiyor. Ondan dolayı genel hijyen koşullarına gebe olmayan hastalarımızın uyduğu gibi uymamız gerekir. Maske takmaya özen göstermemiz, sosyal mesafeye dikkat etmemiz lazım ve el hijyeni Bunlar olmazsa olmazlar. Ondan dolayı gebelikte de dikkatli olacağız. Ama yanlış bilindiğinin aksine covid’li bir anneden bebeğine birçoğu zaman zararı olmuyor. Bebeklere zaten geçse bile çoğu kendi kendine iyileşiyor. Covid’li bir anne emziremez diye bir bilgi yok, bunlar yanlış bilinen bilgiler. Videonun başında dediğim gibi covid çok güncel bir durum ve her gün yeni bilgiler güncelleniyor. Bir önceki videoda sizlere aktardığım bazı bilgiler bile değişti. Bizler hekim olarak sadece covid için değil her anlamda güncel bilgileri takip ediyoruz. İleride bu söylediklerim ile ilgili yeni değişikler olduğunda yine sizler için bunları paylaşacağım. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Kendinize iyi bakın, hoşçakalın.