Polikistik over sendromu toplumda on kadının birinde görülen en sık karşılaştığımız endokrin bozukluktur. Bu sendromu taşıyan hastalarımızda en sık karşılaşılan bulgular çocuk sahibi olmakta güçlük çekme, düzensiz adet olmak veya ilaçsız hiç adet olamamak, istenmeyen bölgelerde erkek tipi kıllanma tüylenme artışı olması.
Aslında her kadında belli bir miktar erkeklik hormonu (testesteron) üretilir. Ancak polikistik over sendromlu olan hastalarda testesteron isimli erkeklik hormonu normal sınırdan daha fazla üretildiği için bu yumurta oluşumunu bozar. Kadınlarda her ay sağ veya sol yumurtalıktan bir adet yumurtanın büyümesi ve çatlayarak atılması gerekir. Yumurta olgunlaşıp yumurtalıktan atıldığında yumurtanın çatlayan kesesi corpus luteum isimli bir yapıya dönüşür ve buradan progesteron isimli hormon salgılanır. Zaten kadınların düzenli adet olabilmesi için bu progesteron isimli hormonun her ay yükselip daha sonra azalması ile olur. Adet söktürücü olarak bilinen ilaçlarda aslında progesteron hormonunun dışarıdan verilmesidir. Bu ilaçlar kullanılırken de kanama olmaz ilaç bittikten üç ile on gün sonrasında kanama başlar. Çünkü progesteron formu vücutta önce yükselir daha sonra düşer.
Her ay bir yumurtanın büyümesi gerekir. Yumurta yaklaşık 4 mm olarak bekler ve 20mm kadar büyür ve olgun yumurta oluşur. Testesteron isimli hormon yumurtanın 10 mm boyutuna ulaşmasında gerekli bir hormon iken fazla olarak vücutta bulunması durumunda daha fazla büyümesine engel olur. Yani yumurtanın 10 mm de kalmasına ve 20 mm boyutuna ulaşıp olgun bir yumurta olmasına ve çatlayıp tüplere geçmesine engel olur. Bundan dolayı bu hastalarda ultrason ile baktığımızda fazla miktarda yumurta görürüz. Zaten polis çok demektir kist de sıvı dolu olan yapılardır. Bu hastalığın ismi de buradan gelir. Yoksa yumurtalığa zarar vericek büyük bir kist yoktur. Muhtemelen ileri yıllarda da bu hastalığın ismi değişecektir.
Yukarı paragrafta belirttiğim gibi erkeklik hormonu yumurtalığın gelişimini olumsuz etkilediği için çoğu ayda yumurta atılamamakta ve progesteron hormonu da yumurta atılmadığı için oluşmamakta ve bu adet olmakta problem yaşama ve gebelik şansını düşürerek karşımıza çıkmaktadır.
Testesteron hormonunun bir diğer olumsuz etkisi ise göbek çevresinde, favori bölgesinde, kollarda ve bacaklarda istenmeyen ve hastayı rahatsız eden kıllanma tüylenme şikayetlerinde artışa neden olmakta.
Polikistik over sendromu tanısı koymak için hastada üç tanı kriterinden en az iki tanesinin bulunması gerekir. Bunlardan bir tanesi sağ veya sol yumurtalığın en az birinin boyutunun artmış olması veya 12 den daha fazla miktarda molekül olması. Klinik olarak gösterilmiş yani favori, göbek çevresinde fazla miktarda kıllanma tüylenme olması veya bunu yerine kanda ölçülen testesteron hormonunun plazma düzeyinin yüksek çıkması. Üçüncü kriterimiz ise yılda ilaçsız dokuzdan daha az menstural (regl) kanaması olması. Bu kriterlerden ikisini veya üçünü sağlayan hasta polikistik over sendromu tanısını alır ve ona göre değerlendirilmesi gerekir.