Herkese merhaba,
Gebelikte vücudunuzun ihtiyaç duyduğu besinleri almak önemlidir, ancak gebelikte yenilmemesi gerekenleri de bilmelisiniz. Bebeğin sağlıklı dünyaya gelmesi için anne adaylarının gebelikte yememesi gereken besinler vardır. Aklınızda sizin ve bebeğinizin sağlığı için nelerin güvenli olup olmadığıyla ilgili sorular olabilir. Gelin birlikte cevaplayalım…
Bugün size gebelikte yenilmemesi gereken besinleri anlatacağım. Birincisi, pastörize edilmemiş sütten yani sütçüden alınan sütten ne kadar kaynatsak da bu alışkanlık Kayseri’de çok fazla var, sütçüden süt alınıp ondan yoğurt yapılıp gebelerimiz doğal yoğurt diye bunu tüketiyorlar. Gerçekten katkısız olması yönünden bir avantajı olmasına rağmen ne kadar kaynatılırsa kaynatılsın pastörize edilmediği için bundan Brusella gibi bakteriler bulaşabiliyor. Bunun hem bebekte düşeni de olabiliyor gebelikte, anne karnında bebek ölümüne neden olabiliyor ondan dolayı gebelikte tükettiğimiz süt ve süt ürünlerinde muhakkak pastörize edilmiş olmasına dikkat etmemiz gerekiyor. Sütler arasında markette tercih yaparken organik olanı, daha az raf ömrü olanları günlük süt gibi sütleri tercih edebiliriz ama kesinlikle pastörize edilmemiş sütlerden uzak durulması gerekir.
Gebelikte ciğer tüketilmemesi lazım. Çünkü ciğer çok yüksek A vitamini içermekte.
Bazı vitaminlerin fazlasının da bebeğe zararı oluyor. Aslında bu neye benzer, bizim sivilce için kullanılan cildiye hekimleri, dermatologların kullandığı sivilce ilacının benzeri. O da yüksek doz A vitamini içerdiği için o ilacı kullananlarda gebelikle ilgili iki tane korunma yöntemi öneriliyor çünkü risklidir. Her ne kadar gebelikte ciğer tüketilmesinde o kadar yüksek doz A vitamini olmasa bile sakıncalı olduğu için ilk 12 hafta asla tüketilmemesi gerekir. Ondan sonra da fazla olmamak kaydıyla 2 haftada bir 3 haftada bir yarım porsiyon tüketilebilir ama en ideali hiç tüketilmemesidir.
Sakatatlar konusuna gelecek olursak,
Sakatatlarda da aynı şekilde parazitler bulaşabildiği için sakatat tüketiminde gebelikte uzak durulması gerekir. Sosis, salam gibi şarküteri ürünleri fazla kimyasal içermektedir. Bunlarında bebeğimize zararlı olabileceği için mümkün mertebe tüketilmemesinde fayda vardır. Onun dışında gebelikte toksoplazma diye bir parazit var çok önemli. Normalde kedi bağırsağında yaşayan parazit, kedi dışkısı yoluyla doğaya karışıyor. Gebe olmayan birey ya da bir gebe toksoplazma paraziti geçirdiğinde hafif bir grip, kırgınlık gibi olup farkına varmayabilir ama gebelikte geçirildiğinde özellikle ilk 12 hafta bebeğe geçme ihtimali çok yüksek değil. Ama geçtiğinde ilk 12 hafta bebekte çok ciddi tahribat yapıyor. Gebelik haftası arttıkça geçirilen parazitin bebeğe geçme ihtimali artıyor ama bebekte daha az zarar veriyor. Yine de biz gebelik boyunca toksoplazma parazitinden korkuyoruz.
Toksoplazmadan nasıl korunabiliriz?
Toksoplazma kedi dışkısı yoluyla bulaştığı için toprakla temas etmiş olan her şeyde bizim görmediğimiz mikroskobik boyutta bu toksoplazma içeren bir kedi dışkısı olabilir. Bundan dolayı meyve ve sebzeleri bol suyla yıkamamız lazım. Mesela bir elmayı, salatalığı direkt suyla yıkayıp yiyebiliriz. Soymak zorunda değiliz. Ama bazı meyveler sebzeler vardır ki temizlenmesi zor. Mesela çilek gibi ya da yeşillik, marul gibi besinlerin aralarında küçük toprak taneleri kalabiliyor. Bunların sirkeli suda bekletildikten sonra tüketilmesini öneriyorum. (Bkz. Hamilelikte Kedi Beslemek)
Bazen kuzunun, dananın etinde de bu toksoplazma paraziti olabilir.
Ama bu ısıya dayanıksız, pişmiş bir ette canlı olarak kalamıyor. Ondan dolayı gebelikte tükettiğimiz et ürünleri muhakkak pişmiş olması lazım. İçinin kanlı, az pişmiş olmamasına dikkat edilmesi gerekir. Ama etin çok da yanmaması lazım. Sonuçta yanması da bir kanserojen. Bu yüzden ideal pişmiş bir şekilde tüketirsek toksoplazmadan endişe etmemize gerek kalmayacaktır.
Gebelikte balık tüketimi nasıl olmalıdır?
Balık tüketiminde de dikkat edilmesi gereken bazı hususlar var. Balığı öneriyoruz özellikle haftada 2-3 tüketilmesi bebeğin retina, gözdeki görme tabakası, zihin gelişimi için önemli olduğunu düşünüyoruz. Ancak bazı balıklar özellikle diplerde yüzen büyük balıklar yüksek civa içeriği olması nedeniyle bebeğin nörolojik yani sinirsel gelişimine zararı bulunabiliyor. Bunlar; köpek balığı, kılıç balığı, kalkan balığı gibi büyük balıklar ya da bunlara benzer olarak midye yüksek civa içeriyor. Bu nedenle bunlardan sakınmak lazım. Ton balığı da haftada 200 gramdan fazla tüketmemekte fayda var. Ama diğer balıklar; hamsi, levrek, lüfer, çupra, palamut, karides, kalamar bunlar gebelikte güvenli bir şekilde tüketilebilir.
Gebelikte çay, kahve tüketimi yasak mıdır?
Gebelikte kahve, çay belli bir orana kadar tüketilmesinde bir zarar yok. Buradaki mantık 150 miligram kafeini geçmememiz lazım. Ortalama bir Türk kahvesinde 60 miligram, orta koyulukta bir çay bardağı çay 20-25 miligram kafein içermektedir. Onun için iki Türk kahvesi içilebilir veya bir Türk kahvesi 3-4 bardak çay içebiliriz ama filtre kahve gibi kahvelerin kafein oranı çok yüksek ondan dolayı filtre kahveden uzak durmak lazım. Nescafe gibi çözülebilir kahvelerden uzak durmak lazım ama Türk kahvesi ya da espresso tarzı kahvelerin içilmesinde belli bir miktara kadar bir sakınca bulunmaz. Asitli içeceklerin gebelikteki zararı, (mesela kola gibi içeceklerin) içerdikleri şeker, kafein ve aspartam gibi yapay tatlandırıcılardan dolayıdır. Aslında yapılmış çalışmalar da biraz çelişkili. Yapay tatlandırıcıların direkt zararlı etkisi gösterilmemesine rağmen yine de uzak durulmasını öneriyoruz. Kolada kafein olduğunu unutmuyoruz.
Bir kutu kolada hemen hemen bir Türk kahvesi ya da bir shot espresso kadar kafein içermektedir.
Ondan dolayı tüketilmesini önermiyoruz. Sodanın içilmesinin bir zararı yok. Soda tüketilebilir hatta ileri haftalarda magnezyum içeriğinden dolayı kalsiyumla birlikte bacaklarımıza kramp girmesine de biraz engelleyici etkisi olacaktır. Enerji içecekleri de benzer şekilde yüksek kafein içeriyor. Bu yüzden gebelikte enerji içeceği tüketilmesini önermemekteyiz.
Pişmemiş deniz ürünleri Sushi gibi (aslında Sushi taze balıktan yapılmayıp dondurup çözüldüğünde çok fazla bir zararı olmadığını düşündüren çalışmaların sıklığı artsa da yine de gebelikte güvenle tüketilebilir dememiz için daha fazla veri ihtiyacımız olduğu için) pişmemiş deniz ürünlerinin tüketilmesinde gebelikte sakınılmasının faydası olacaktır.
Gebelikte alkol almak ya da sigara içmek güvenli midir?
Gebelikte ve gebelik dışında tüm hayatımız boyunca uzak durmamız gereken iki şey alkol ve sigaradır. Özellikle alkol, gebelikte az miktarda dahi olsa da asla ve asla tüketilmemesi gerekir. Bebekte bir sürü sendroma, kalbinde ve organlarında bir sürü istenmeyen sonuca neden olabilmektedir. Sigarayı da hem annelerimizin içmemesi gerekiyor hem de anne adaylarının yanlarında içilmemesi gerekir. Pasif içicilikte aynı oranda olmasa da duman akciğerlere gideceği için yine aynı zararları olacaktır.
Gebelikte yenilmemesi gereken bir başka besin de trans yağ içeren besinlerdir. İlla ki gebelikte bunları bir miktar tüketeceğiz ama bunlar nedir mesela; fastfood, patates kızartması bunları çok fazla tüketmemeliyiz. Ne kadar az tüketirsek o kadar iyi olacaktır. Onun dışında pişmemiş etten yapılan etli çiğ köfte asla gebelikte tüketilmemesi gerekir ya da pastörize edilmemiş çiğ yumurtadan yapılan mayonez de aynı şekilde. Ama normal marketten aldığımız mayonezler pastörize edildiği için onlarda herhangi bir risk bulunmamaktadır.
Maydanoz düşüğe sebep olur mu?
Maydanoz çok yanlış bilinir hep ilk 10 haftada düşük yaptığına inanılır. Maydanoz gebelikte yenilmemesi gereken bir besin değildir. İçindeki bir maddenin gerçekten bununla bir ilişkisi var ama bunun için çok yüksek miktarda tüketmek lazım, az miktarda tüketilen maydanoz hiçbir haftada zararı olmayacaktır.
Hamilelikte bitki çayı içmek zararlı mı ? Hangi bitki çayları içilebilir?
Yeşil çay gebelikte tüketilebilir. Ihlamur, kuşburnu, nane limon düşük yapmaz, hiçbir zararı bulunmaz. Ama karışık bitki çaylarını çok önermiyoruz. Çünkü bazı bitki çaylarının içinde 15-20 bitkinin karışımı oluyor ve her bitki ile ilgili yapılmış bilimsel araştırma olmadığı için güvenilirliğinden emin olmayan karışık bitki çaylarının tüketilmesi doğru değil.
Gebelikte yenilmemesi gereken birçok besin var. Aklıma gelenleri, en çok sorulanları sizler için anlatmak istedim. Çünkü çok fazla yanlış bilgi var. Birçok besin aslında zararsız olmasına rağmen gebelikte zararlı olduğu düşünülüyor. Gebelikte beslenme ile ilgili merak ettiğiniz konular için ilgili makalelere göz atabilirsiniz. Gebelikte yenilmemesi gerekenler ile ilgili sormak istediğiniz şeyler olursa aşağıdaki yorum bölümüne yazabilirsiniz. İzlediğiniz için teşekkür ederim başka bir videoda görüşmek üzere hoşça kalın.